راهنماي عملياتي بهداشت کاروانها در حج تمتع ( ويژه مديران محترم کاروانها )

 

زمان استقرار کاروان

•  توجه ويژه به دستورالعمل و نکات بهداشتي که از جانب کارشناسان بهداشتي توصيه مي شود .

•  نظافت و شستشوي مرتب محيط کاروان ، بويژه آشپزخانه و سرويس هاي بهداشتي . ( استفاده بي رويه از مواد ضدعفوني کننده توصيه نمي شود )

•  ضدعفوني متناوب محل هايي که در معرض آلودگي هستند . بويژه دستشوئي ، توالت ، حمام ، دستگيره ها ، نرده و راه پله ها و ... در صورت نياز .

•  توجه اکيد به نظافت فردي خدمه بويژه آشپزها و کسانيکه در توزيع غذا نقش دارند . در اين مورد به استفاده از کلاه ، روپوش و دستکش يکبار مصرف توجه خاص مبذول گردد و لازم است اين افراد به طور مرتب استحمام نموده ، دستها را قبل و بعد از انجام هر کار شستشو کنند .

توجه : بعضا استفاده نامناسب از دستکش ( مثلاً استفاده از يک جفت دستکش از ابتدا تا انتها ) خود موجب نشر آلودگي مي شود . لذا دستکش يکبار مصرف بايستي به تعداد کافي در دسترس خدمه قرار گيرد و شستن مکرر دستها مهم ترين نقش را در پيشگيري از آلودگي ها دارد .

 

در مورد بهداشت غذا و مواد خوراکي به نکات زير توجه شود :

•  محل انبار خشک و و خنک باشد .

•  در انبار جز مواد غذايي وسيله اي ديگر نگهداري نشود و از انبار به عنوان محل اسکان استفاده نشود .

•  با استفاده از پالتهاي مناسب ، سطح مواد غذايي و خوراکي ۲۰ سانتيمتر از زمين بالاتر باشد و با ديوار فاصله داشته باشد .

•  به تاريخ مصرف مواد توجه شود و بر اساس مهلت انقضا و ميزان مصرف ، در انبار چيده شوند و مورد استفاده قرار گيرند .

•  مواد غذايي ، بويژه مواد پروتئيني با کارتن در فريزرها نگهداري نشوند .

•  تخم مرغ با پوسته خون آلود ، شکسته يا آغشته به کثافات در بين تخم مرغ هاي سالم نگهداري نشوند .

•  سيب زميني هاي سبز شده ،‌جوانه زده يا ليز شده از مصرف خارج شوند .

•  قوطي هاي کنسرو و بادکرده از مصرف خارج شوند .

•  سبزيجات و ميوه جات پس از شستشو ، انگل زدائي و ضدعفوني شوند . در اين مورد همراه با مواد ضدعفوني کننده ، دستور مصرف آن نيز وجود دارد .

•  سبزيجات و نيز خيار ، بايد ضدعفوني شوند ولي ميوه هاي درختي از نظر سم باقيمانده روي آنها ، لازم است به خوبي در آب محتوي مواد شوينده شستشو داده شوند .

•  نان موجود را هر روز به دقت بررسي نمايند و نان مانده و کپک زده از مصرف خارج شود ( معمولاً کپک را به راحتي نمي توان مشاهده کرده و نياز به دقت دارد ) .

•  رفت و آمد افراد غيرمسئول به آشپزخانه و انبار مواد غذائي ممنوع گردد .

 

در مورد ظروف ، وسايل آشپزخانه و فريزرها به نکات زير توجه شود :

•  تخته گوشت و تخته مخصوص خرد کردن سبزيجات سالم باشد و بلافاصله پس از مصرف ، شستشو و نمک سود شود .

•  کليه ظروف به خوبي شستشو و در صورت لزوم ضدعفوني شوند .

•  يخچال و فريزرها مرتباً برفک زدايي شوند .

•  درجه برودت يخچال ها تا +۵ درجه و فريزرها تا منهاي پانزده درجه نگهداري شود .

 

 

در مورد سرويس هاي بهداشتي ( دستشوئيها ، توالتها ، حمامها و محلهاي شستشوي لباس ) به موارد زير توجه شود :

•  نقايص مربوط به تهويه ، نور ، شيلنگ آب ، فلاش تانک يا سيفون و آب و فاضلاب سرويس ها با هماهنگي با مالک ساختمان مرتفع گردند .

•  تأمين مرتب مربوط صابون مايع براي دستشوئي ها

•  تأمين سطل زباله درب دار همراه با کيسه زباله و دستمال کاغذي براي توالت ها .

•  تأکيد در پاکيزگي محوطه توالت ها وحمام ها از نظر وجود آشغال ، موي اضافي ، تيغ و آلودگي به مدفوع يا ترشحات ، ليف ، کيسه ، سنگ پا ، حوله ،‌لباسهاي کثيف و غيره .

•  حتي الامکان تأمين محل براي شستشو و پهن کردن لباس در کاروانها ( استفاده از چوب لباسي و طناب و آويزهاي آپارتماني براي اين منظور مناسب است )

•  محل هايي براي نگهداري تي ، جاروب و وسايل نظافت در نظر گرفته شود .

 

در مورد وضعيت دفع زباله و فاضلاب به نکات زير توجه شود :

•  تأمين سطل زباله درب دار قابل شستشو و داراي کيسه براي اتاق ها ، محوطه ، دستشوئي ها ، آشپزخانه ها و راهروها . بعد از صبحانه ، نهار و شام زباله در محلهاي مناسب تخليه شوند و درصورت لزوم محفظه انباشت زباله هر چند روز با محلول پرکلرين با غلظت ۲ گرم در ليتر ( ۴   قاشق مرباخوري سرتخت در ۱۰ ليتر آب ) ضدعفوني شود .

•  کليه قسمت هاي کاروان بايستي عاري از هر گونه ناپاکي ، جرم ، آشغال و کثافات باشند .

•  در صورت بروز مشکل در سيستم فاضلاب ، ضمن تماس با مالک ساختمان مشکل برطرف شود .

•  بهداشت اتاقها از نظر نظم وسايل ، پاکيزگي محيط ، مصرف دخانيات ، نگهداري غذا ، بويژه غذاهاي نيمه مصرف شده و مانده در اتاقها ، پاکيزگي وسايل خواب ، تهويه ، توري و تراکم جمعيت وارسي و جهت رفع نقايص اقدام گردد .

•  با هماهنگي پزشک کاروان ، رژيم غذايي بيماران مشخص و در خصوص تهيه آن اقدام شود .

 

تأکيد بر رفتار بهداشتي زائرين و خدمه کاروان شامل :

•  عدم استعمال دخانيات در فضاهاي سربسته و در زمان ارائه خدمت

•  شستن دستها بعد از هر بار توالت و قبل و بعد از غذا

•  رعايت بهداشت توالت ها و دستشوئي ها

•  اجتناب از ريختن زباله به اطراف

•  استحمام مرتب و رفع بوي عرق بدن

•  شستشوي مرتب جورابها

•  رعايت مقررات راهنمايي و رانندگي هنگام عبور از خيابان ها

•  نريختن آب دهان در محيط

•  اجتناب خدمه از پاک کردن دست و صورت با لباس

•  اجتناب خدمه از پاک کردن عرق سر و صورت با دست و دستکاري جوش هاي بدن ، موي سر و ... بويژه در هنگام کار

•  رعايت حال ديگران در اوقات استراحت

•  اجتناب از راه رفتن خدمه بر روي سفره غذا

•  استفاده از دستمال در جلوي بيني و دهان در زمان عطسه و سرفه

•  در مورد گمشدگي و کاهش بروز تصادفات آموزش هاي لازم به زائرين داده شود .

•  جهت پيشگيري از ليزخوردن زائرين در سرويس هاي بهداشتي و وان حمام ها ، از استفاده از دمپائي هاي نامناسب مثل دمپائي هاي ابري جلوگيري نموده ، به آنها آموزش هاي لازم ارائه شود . البته با استفاده از لاستيک هاي عاج دار در جاهائي که خطر ليزخوردن وجود دارد عملاً مي توان از اين امر جلوگيري نمود .

•  در مورد استفاده از توالتهاي فرنگي آموزشهاي لازم به زائرين ارائه گردد .