«حج» در قرآن و روايات

قال الله تعالى:  ان اول بيت وضع للناس للذى ببكة مباركا و هدى للعالمين. (1)

براستى نخستين خانه‏اى كه براى عبادت مردم خلق شده آن است كه در مكه واقع شده و مايه بركت و هدايت جهانيان است.

انسان در باطلاق روزمرگى‏ها غرق مى‏شود؛ نيازهاى كاذب و صادق، گرفتارى‏هاى ادارى و شغلى و اخبار و اطلاعات محدود محلى و منطقه‏اى، انسان را از آرمان‏هاى بلند و وظايف الهى و اساسى بازمى‏دارد. او را از هويت اصيل و وطن راستين غافل مى‏سازد، و حج هجرتى است مقدس از وابستگى‏ها و عادت‏ها به سوى خدا و به سوى فطرت الهى خويش.

«حج» ‏حضور در مجمع عمومى سالانه مسلمين است و ديدارى الهى همراه با همه آنها كه به يك دين معتقدند و به يك آرمان مى‏انديشند و خداى يگانه را مى‏پرستند.

حضور در ميقات و لبيك و طواف، نماز و سعى تقصير همراه با وقوف در عرفات مشعر و منى، قربانى و سر تراشيدن هزاران راز و رمز نهفته دارد كه بيان آن در ضمن چهل حديث كوتاه ميسر نيست. اما يادآورى گوشه‏اى از اسرار اين عبادت سياسى، الهى، مى‏تواند راهگشاى پژوهشى بيشتر و مايه شور و شوقى افروخته‏تر گردد.

انديشه‏هاى خرد و آرمان‏هاى كوچك در اجتماع بزرگ و سراسرى مسلمين رنگ مى‏بازد و بينش و خواسته‏هاى عمومى و بزرگ سراسرى جاى آن را مى‏گيرد.

حاجى با شركت در اردوى ابراهيمى حج‏با تاريخ پيامبران پيوند مى‏خورد و هويت تاريخى خويش را باز مى‏يابد. فرياد مقدس لبيك اللهم لبيك عهد ديرين و ميثاق فطرت را يادآورى مى‏شود و انسان با پوشيدن جامه‏هاى سپيد احرام از لمت‏خودخواهى‏ها، خودنمائى‏ها و لذت‏گرايى‏ها و عادات و رفتار زيانبار مى‏گريزد و ستايش و نعمت و قدرت را ويژه خدا مى‏بيند.

آداب حرم، اخلاق شايسته حيم قدس ربوبى را مى‏آموزد. در مانور بزرگ حج، وحدت، عبادت و سياست، ايمان و اتحاد و آزادى و مبارزه با كفر و شرك و شيطان يكجا جلوه مى‏كند.

انسان با طواف در كوى دوست‏با فرشتگان آسمان هماهنگ مى‏شود. و در مقام ابراهيم مى‏ايستد و نماز مى‏گزارد.

و با سعى بين صفا و مروه، موهاى زايد از سر مى‏زدايد و با طوافى ديگر بنام نساء دوباره پروانه‏وار گرد خانه يار مى‏چرخد و در نزد جايگاه خليل الله عليه السلام نماز مى‏خواند.

با استلام حجر الاسود و بوسيدن آن عهد الست را با مقام ربوبى تجديد مى‏كند و با نوشيدن آب خوشگوار، زمزم زمزمه زندگى را دوباره در اعماق روحش مى‏شنود.

وقوف‏ها و حركت ها به فرمان خدا و با ياد خدا راه و رسم زندگى ابراهيمى را به انسان مى‏آموزد و انسان با انجام قربانى حنجره آزمندى‏ها و زفتى را مى‏بُرد و با تراشيدن سر، آماده حضور دوباره در مسجدالحرام و خانه دوست مى‏شود و با رمى جمرات با شيطان‏هاى بزرگ و ميانه و كوچك درگير مى‏گردد و از هرچه شيطان و شرك است اعلام برائت مى‏كند.

آنچه در اينجا گردآمده چهل حديث‏برگزيده در باره اين فريضه بزرگ - حج - است كه آداب و اهداف حج، قداست و امنيت اماكن مقدسه حج و نقش سازنده آن را در زندگى مسلمين مطرح مى‏سازد. پيشوايان معصوم عليهم السلام در اين احاديث كوتاه روزنه‏هايى به دنياى زيباى حج گشوده‏اند كه براى زائران بيت الله الحرام و ديگر مشتاقان ديار يار، مطالعه آن آموزنده و چشم‏نواز است.

حجكم مقبول و سعيكم مشكور

1- اهميت‏حج

قال على عليه السلام:  

الله الله فى بيت ربكم لا تخلوه ما بقيتم فانه ان ترك لم تناظروا.

على(ع) فرمود:  خدا را! درباره خانه پروردگارتان در نظر داشته باشيد تا هستيد، آن را خالى نگذاريد. زيرا اگر حج متروك شود نظر رحمت‏خدا از شما قطع خواهد شد.

(بحارالانوار ج 96 ص16)

2- حج و توجه به سوى خدا

عن ابى جعفر الباقر عليه السلام فى قول الله تبارك و تعالى:

«ففروا الى الله انى لكم منه نذير مبين‏» (2)

قال: حجوا الى الله.

امام باقر(ع) درباره آيه شريفه «ففروا الى الله انى لكم منه نذير مبين‏» فرموده است: منظور از فرار به سوى خدا آن است كه آهنگ حج كنيد.

(معانى الاخبار ص 222 )

3- لبيك و قربانى

عن على عليه السلام قال:

نزل جبرئيل عى النبى صلى الله عليه و آله و سلم فقال: يا محمد مر اصحابك بالحج و الثلج، فالحج رفع الاصوات بالتلبية و الثلج نحر البدن.

امام على عليه السلام فرمود:  جبرئيل بر پيامبر فرود آمد و گفت: اى محمد يارانت را به عج و ثج فرمان ده. عج ‏يعنى فرياد و لبيك برآوردن و ثج ‏يعنى قربانى كردن شتران.

(معانى الاخبار ص 224)

4- حج اكبر و اصغر

عن معاوية بن عمار، قال:

سئلت ابا عبدالله عليه السلام عن يوم الحج الاكبر فقال: هو يوم النحر و الاصغر العمرة.

معاوية بن عمار گويد:  از امام صادق عليه السلام پرسيدم روز حج اكبر چه روزى است؟ حضرت فرمود: روز حج اكبر روز عيد قربان است و حج اصغر عمره است.

(معانى الاخبار ص 295 )

5- آثار حج

عن الرضا عليه السلام قال:

ما رايت‏شيئا اسرع غنا و لا انفى للفقر من ادمان الحج

از امام رضا عليه السلام نقل شده كه فرمود:  هيچ چيزى را بيشتر از حج مداوم، در بى‏نيازى و فقر زدائى مؤثر نديدم.

(بحار الانوار، ج 74، ص 318 )

6- مرگ در راه حج

عن ابى عبدالله عليه السلام قال:

من مات فى طريق مكة ذاهبا اوجائيا امن من الفزغ الاكبر يوم القيامة.

امام صادق عليه السلام فرمود:  هركس در راه رفت و برگشت مكه بميرد از اندوه بزرگ روز قيامت ايمن خواهد بود.

(ملاذ الاخيار ج 2237)

7- حرمت مهمانان خدا

عن ابى عبدالله عليه السلام قال:

الحاج و المعتمر وفدالله ان سالوه اعطاهم و ان دعؤه اجابهم و ان شفعوا شفعهم و ان سكتوا ابتداهم و يعوضون بالدرهم الف الف درهم

امام صادق عليه السلام فرمود:  حاجى و عمره‏گزار مهمان خدايند. اگر چيزى بخواهند به ايشان دهد. اگر او را بخوانند، پاسخ مى‏گويد. اگر شفاعت كنند. شفاعت ايشان را مى‏پذيرد، اگر سكوت كنند، با آنان آغاز سخن مى‏كند و در برابر هر درهمى كه خرج كرده‏اند، يك ميليون درهم به آنان مى‏پردازد.

(ملاذ الاخبار ج 67 ص22)

8- آمادگى براى احرام

عن حماد بن عيسى قال:

سئلت ابا عبدالله عليه السلام عن التهيؤء اللاحرام، فقال تقليم الاظفار و اخذ الشارب و حلق العانة.

حماد بن عيسى گويد: از امام صادق عليه السلام پرسيدم. براى احرام چگونه بايد آماده شد؟ فرمود: با گرفتن ناخن‏ها، كوتاه كردن شارب و تراشيدن موى بالاى شرمگاه.

(ملاذ الاخيار، ج 87 ص30)

9- نظر به كعبه

عن الباقر عليه السلام من نظر الى الكعبة لم يزل يكتب له حسنة و يمحى عنه سيئة حتى يصرف بصره عنها.

امام باقر عليه السلام فرمود:  هر كس به كعبه نگاه كند. تا وقتى به آن مى‏نگرد مدام كار نيك برايش نوشته مى‏شود و گناهش پاك مى‏شود تا وقتى ديده از آن برگرداند.

(بحار الانوار ج96 ص65)

10- نيت‏حج

عن ابى عبدالله -عليه السلام- قال:

الحج‏حجان، حج لله و حج للناس، فمن حج لله كان ثوابه على الله و الجنه و من حج للناس كان ثوابه على الناس يوم القيامة.

امام صادق عليه السلام فرمود:

حج دوگونه است: حجى براى خدا و حجى براى خلق، هر كس براى خدا حج گزارد، پاداشش آنست كه خدا كه وى را به بهشت درآورد و هر كس براى مردم حج گزارد، پاداش وى روز قيامت‏برعهده مردم خواهد بود.

(بحار الانوار ج 96 ص24 )

11- روزه ايام تشريق در منى

سئل الصادق عليه السلام لم كره الصيام فى ايام التشريق؟ فقال:

لان القوم زوار الله و هم فى ضيافته و لا ينبغى للضيف ان يصوم عند من زاره و اضافه.

از امام صادق عليه السلام سئوال شد:

چرا روزه ايام تشريق «11 - 12 - 13 ذى حجة‏» نامطلوب است. حضرت فرمود: زيرا مردم، زائران خدا و مهمان وى هستند. و شايسته نيست كه مهمان در نزد ميزبان و كسى كه به ديدارش رفته روزه بگيرد.

(بحار الانوار ج 96 ص34 )

12- حج‏ يا جهاد

عن الصادق عليه السلام انه قال:

ما سبيل من سبيل الله افضل من الحج الا رجل يخرج بسيفه فيجاهد فى سبيل الله حتى يستشهد.

امام صادق عليه السلام فرمود:

هيچ راهى از راههاى خدا برتر از حج نيست مگر اينكه مردى شمشير بردارد و در راه خدا جهاد كند تا شهيد گردد.

(بحار الانوار ج 96 ص49 )

13- ثواب طواف

عن النبى صلى الله عليه و اله و سلم انه قال:

من طاف بهذا البيت اسبوعا و احسن صلاة ركعتيه غفرله.

پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود:

هركس هفت‏بار به دور اين خانه طواف كند و دو ركعت نماز طواف را بخوبى انجام دهد. گناهش آمرزيده شود.

(بحارالانوار ج 96 ص49 )

14- حج و تجديد ميثاق

قال ابو جعفر عليه السلام والحجر كالميثاق و استلامه كالبيعة و كان اذا استلمه قال:

اللهم امانتى اديتها و ميثاقى تعاهدته ليشهدلى عندك بالبلاغ.

امام باقر عليه السلام فرمود:

حجرالاسود مثل يك پيمان است و دست كشيدن بر آن چون بيعت [با خدا] است وقتى حضرت دست‏بر حجرالاسود مى‏كشيد مى‏فرمود: خدايا! امانتم را ادا كردم. ميثاق خود را تجديد كردم، تو گواه باش كه من وظيفه‏ام را بپايان رساند.

(بحار الانوار ج‏96 ص48 )

15- اهميت‏حج

عن ابى عبدالله -عليه السلام- قال:

لايزال الدين قائما ما قامت الكعبة.

اما صادق عليه السلام فرمود:

تا كعبه برپاست، دين برپاست.

(بحار الانوار ج 96 ص57 )

16- فلسفه نام كعبه

عن ابى جعفر عليه السلام قال:

قلت له: لم سمى البيت العتيق؟ قال: لانه حر عتيق من الناس و لم يملكه، احد.

از امام باقر عليه السلام سؤال شد، چرا كعبه را بيت العتيق ناميده‏اند؟

فرمود: زيرا اين خانه آزاد است و رها شده و در ملكيت هيچ كس درنيامده است.

(بحارالانوار ج 96 ص59 )

17- مثلث مقدس

عن ابى عبدالله عليه السلام قال:

ان الله عزوجل حرمات ثلاث ليس مثلهن شى‏ء  كتابه و هو حكمه و نوره

و بيته الذى جعله قبلة للناس لايقبل من احد توجها الى غيره و عترة نبيكم.

امام صادق عليه السلام فرمود:

خداى عزوجل سه ناموس محترم و مقدس دارد كه هيچ چيز به حرمت آن نرسد.

كتابش كه فرمان او و نور اوست و خانه‏اش كه آنرا قبله مردم قرار داده و توجه به جايى غير آن از هيچ‏كس پذيرفته نيست و عترت پيامبر شما.

(بحار الانوار ج‏96 ص60 )

18- نذر كعبه

عن على عليه السلام قال:

لو كان لى واديان يسيلان ذهبا و فضة ما اهديت الى الكعبة شيئا لانه يصير الى الحجبة دون المساكين.

امام على عليه السلام فرمود:

اگر دو رودخانه مواج از طلا و نقره داشته باشم هيچ چيز به كعبه اهدا نخواهم كرد، زيرا به پرده‏داران «ناشايست‏» مى‏رسد نه به مساكين و مستمندان.

(بحارالانوار ج 96 ص67 )

19- امنيت‏حرم

عن عبدالله بن سنان، عن ابى عبدالله عليه السلام قال قلت:

ارايت قوله «و من دخله كان امنا» (3) البيت عنى اوالحرم؟ قال:

من دخل الحرم من الناس مستجيرا به فهو امن و من دخل البيت من المؤمنين مستجيرا به فهو امن من سخط الله و من دخل الحرم من الوحش و السباع و الطير فهو امن من ان يهاج او يؤذى حتى يخرج من الحرم.

عبدالله بن سنان گويد به امام صادق عليه السلام گفتم:

بفرماييد منظور از آيه «و من دخله كان امنا» چيست؟ كعبه مورد نظر است‏يا حرم؟ فرمود: هر كس از مردم به حرم پناه آورد در امان است. هركس از مؤمنين بر حرم پناه آورد از خشم خدا در امان است و هر حيوان وحشى و درنده و پرنده‏اى كه داخل حرم شود. در امان است از ارعاب و اذيت تا از آن بيرون رود.

(بحار الانوار ج 96 74 )

20-  چهار شهر برگزيده

قال رسول الله صلى الله عليه و آله ان الله اختار من البلدان اربعة فقال عزوجل: و التين والزيتون و طور سينين و هذا البلد الامين. و التين المدينة و الزيتون بيت المقدس و طور سينين الكوفة و هذا البلد الامين مكة.

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

خداوند از شهرهاى چهار شهر برگزيده است و فرموده: والتين و الزيتون و طور سينين و هذا البلد الامين. منظور از تين مدينه و منظور از زيتون بيت المقدس است و مقصود از طور سينين كوفه و مقصود از اين شهر امن، مكه معظمه است.

(بحار الانوار ج 96 ص77 )

21- حج از مال حرام

قال ابو جعفر عليه السلام لايقبل الله عزوجل حجا و لاعمرة من مال حرام

امام باقر عليه السلام فرمود:  خداوند عزوجل، حج و عمره از مال حرام را قبول نمى‏كند.

(بحارالانوار ج 96 ص120 )

22- آداب حج

عن ابى جعفر قال:

ما يعبؤ بمن يؤم هذا البيت اذا لم‏يكن فيه ثلاث خصال:

ورع يحجزه عن معاصى الله و حلم يملك به غضبه و حسن الصحابة لمن صحبه.

امام باقر عليه السلام فرمود:

كسى كه قصد اين خانه مى‏كند اگر سه خصلت نداشته باشد، مورد اعتنا قرار نخواهد گرفت:

1- ورعى كه او را از گناهان بازدارد.

2-  بردبارى كه جلو خشمش را بگيرد.

3- حسن معاشرت با همراهان.

(خصال ج 1 97 و بحار الانوار ج 96 ص121 )

23- معافيت‏بانوان در مناسك حج

عن ابى جعفر عليه السلام قال:

ليس على النساء اجهار التلبية و لاالهرولة بين الصفا و المروة ولااستلام الحجر الاسود و لادخول الكعبة و لاالحلق انما يقصرون من شعورهن...

امام باقر عليه السلام فرمود:

براى زنان در حج اين امور لازم نيست:

1-  بلند گفتن لبيك

2- هَروَله بين صفا و مروه (كه نوعى دويدن است)

3-  دست كشيدن بر حجرالاسود

 4- ورود به كعبه 5

5- سرتراشيدن، تنها بايد قدرى از موى خود را كوتاه كنند.

(بحارالانوار ج 96 ص189 )

24- توزيع و رحمت در اطراف كعبه

عن ابى عبدالله -عليه السلام- قال:

لله تبارك و تعالى حول الكعبة عشرون و مائة رحمة منها ستون للطائفين و اربعون للمصلين و عشرون للناظرين.

امام صادق عليه السلام فرمود:

خداوند تبارك و تعالى در پيرامون كعبه صد و بيست ‏بخش رحمت دارد؛ شصت قسمت آن براى طواف كنندگان، چهل قسمت ‏براى نمازگزاران، و بيست قسمت ‏براى ناظران كعبه است.

(بحارالانوار ج 96 ص202 )

25- حجر اسماعيل

 قال ابوعبدالله عليه السلام ان اسماعيل دفن امه فى الحجر و جعل له حائطا لئلا يوطا قبرها.

امام صادق عليه السلام فرمود:

اسماعيل عليه السلام مادرش را در حجر دفن كرد و براى آن ديوارى قرار داد تا قبرش زير گامها قرار نگيرد.

(بحار الانوار ج 96 ص204 )

26- 360 طواف

عن ابى عبدالله عليه السلام قال:

يستحب ان تطوف ثلاث مائة و ستين اسبوعا عدد ايام السنة فان لم تستطع فما قدرت عليه من الطواف.

امام صادق عليه السلام فرمود:

مستحب است كه 360 طواف به تعداد روزهاى ايام سال به جاى آورى، اگر نتوانستى هر قدر كه ممكن شد طواف كن.

(بحار الانوار ج 96 ص204 )

27- دست كشيدن بر ركن حجرالاسود

قال رسول الله صلى الله عليه و آله طوفوا بالبيت واستلموا الركن فانه يمين الله ارضه يصافح بها خلقه.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

دور خانه خدا طواف كنيد، ركن «حجر الاسود» را دست ‏بسائيد، زيرا به منزله دست است ‏خدا در زمين است كه با بندگانش دست مى‏دهد.

(بحار الانوار ج‏96 ص202 )

28- نماز در مسجد الحرام

عن الباقر عليه السلام قال:

صلاة فى المسجد الحرام افضل من مائة الف صلاة فى غيره من المساجد.

امام باقر عليه السلام فرمود:

يك نماز در مسجد الحرام از صد هزار نماز در مساجد ديگر برتر است.

(بحار الانوار ج‏96 ص241 )

29- آب زمزم

قال رسول الله صلى الله عليه و آله ماء زمزم شفاء لما شرب له

 پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود:

آب زمزم به هر قصدى بنوشد براى آن شفاست.

(بحار الانوار ج‏96 ص245 )

30- دعا در عرفات

عن الرضا عليه السلام قال: كان ابو جعفر يقول:

ما من بر و لا فاجر يقف بجبال عرفات فيدعو الله الا استجاب الله له.

اما البر ففى حوائج الدنيا و الاخرة و اما الفاجر ففى امر الدنيا.

امام رضا عليه السلام فرمود:

هيچ نيكوكا و بدكارى در كوههاى عرفات دعا نمى‏كند مگر اينكه خدا دعايش را مى‏پذيرد. دعاى نيكوكاران را در حوائج دنيا و آخرت و دعاى بدكاران را در كار دنيا مى‏پذيرد.

(بحار الانوار ج‏96 ص251 )

31- اهميت عرفات

عن النبى صلى الله عليه و آله قال:

اعظم اهل عرفات جرما من انصرف و هو يظن انه لن يغفرله.

پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود:

گناه كسى از همه بزرگتر است كه از عرفات برگردد و خيال كند آمرزيده نخواهد شد.

(بحار الانوار ج 96 ص248 )

32- ثواب رمى شيطان

عن ابى عبدلله عليه السلام فى رمى الجمار قال:

له بكل حصاة يرمى بها تحط عنه كبيرة موبقة.

امام صادق عليه السلام درباره رمى جمرات فرمود:

با هر سنگريزه‏اى كه حاجى مى‏زند يك گناه كبيره هلاكت‏بار از وى فرو مى‏ريزد.

(بحار الانوار ج 96 ص273 )

33- فلسفه رمى

عن على بن جعفر عن اخيه موسى عليه السلام قال:

سئلته عن رمى الجمار لم جعل قال:

لان ابليس اللعين كان يتراءى لابراهيم -عليه السلام- فى موضع الجمار. فرجمه ابراهيم -عليه السلام- فجرت السنة بذلك.

على بن جعفر مى‏گويد: از امام كاظم عليه السلام پرسيدم: چرا رمى جمرات واجب شده است؟

فرمود: چون ابليس لعين در جايگاه اين سنگها براى ابراهيم عليه السلام ظاهر شد و آن حضرت او را سنگسار كرد، اين كار در حج ‏سنت ‏شد.

(بحار الانوار ج 96 ص273 )

34- قربانى حج

قال على بن الحسين عليه السلام فى حديث له:

اذا ذبح الحاج كان فداه من النار.

امام سجاد عليه السلام در ضمن يك حديث فرمود:

وقتى حاجى قربانى را ذبح كند در برابر آتش جهنم فديه او خواهد بود.

(بحار الانوار ج 96 ص288 )

35- دفن مو در منى

عن جعفر عن ابيه عليه السلام قال:

ان الحسن و الحسين كانا يامران بدفن شعورهما بمنى.

امام باقر عليه السلام از پدرش نقل كرده است كه حضرت فرمود:

امام حسن و امام حسين عليهم السلام دستور مى‏دادند موهايشان در منى دفن گردد.

(بحار الانوار ج 96 ص302 )

36- زيارت پيامبر صلى الله عليه و آله

عن النبى صلى الله عليه و آله انه قال:

من راى [زار] قبرى حلت له شفاعتى و من زارنى ميتا فكانما زارنى حيا.

پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود:

هر كس قبر مرا زيارت كند شفاعت من براى او روا گردد. و هر كس پس از مرگ به زيارت من بيايد گويا در زندگى مرا ديدار كرده است.

(بحار الانوار ج  96ص334 )

37- وداع كعبه

عن ابراهيم بن محمود قال:

رايت الرضا عليه السلام ودع البيت فلما اراد ان يخرج من باب المسجد خر ساجدا ثم قام فاستقبل الكعبة و قال:

اللهم انى انقلب على ان لا اله الا الله.

ابراهيم بن محمود گويد:

امام رضا عليه السلام را در حال وداع كعبه ديدم. وقتى مى‏خواست از در مسجد بيرون رود. به سجده افتاد سپس برخاست و رو به كعبه كرد و گفت: خدايا! من با عقيده توحيد «لا اله الا الله‏» بازمى‏گردم.

(بحار الانوار ج 96 ص370)

38- حج و رهبرى

عن ابى جعفر عليه السلام قال:

انما امر الناس ان ياتوا هذه الاحجار فيطوفو بها ثم ياتونا فيخبرونا بولايتهم و يعرضوا علينا نصرهم.

امام باقر عليه السلام فرمود:

مردم مامور شده‏اند بيايند دور اين سنگها طواف كنند سپس نزد ما بيايند و اعلام وابستگى و حمايت و يارى نمايند.

(بحار الانوار ج 96 ص374 )

39- استقبال و مصافحه حاجيان

عن ابى عبدالله عليه السلام من لقى حاجا فصافحه كان كمن استلم الحجر.

امام صادق عليه السلام فرمود:

هر كس با حاجى ديدار كند و با او مصافحه نمايد گويا بر حجرالاسود دست كشيده است.

(بحار الانوار ج 96 ص384 )

40- وليمه حج

قال رسول الله صلى الله عليه و آله:

لا وليمة الا فى خمس فى عرس او خرس او عذار او وكار او ركاز فاما العرس فالتزويج، و الخرس النفاس بالولد و العذار الختان و الوكار الرجل يشترى الدار و الركاز الذى يقدم من مكة.

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:  وليمه‏اى نيست مگر در پنج مورد:

1-  در عروسى  2- در تولد كودك   3- در ختنه سوران   4- در خريد منزل  5- در بازگشت از سفر مكه

(بحار الانوار ج 96 ص384 )

پى‏نوشت‏ها:

1- آل عمران 97

2- سورة الذاريات آيه 51

3- سورة آل عمران آية 97

كتاب: چهل حديث